Ograniczenie dowodów - jako rażące naruszenie prawa

Ważne orzeczenia sądów administracyjnych
A.Falkowski
Posty: 223
Rejestracja: 21 lis 2014, 09:46
PDL: PDL/IS/0142/05
Lokalizacja: Białystok

Ograniczenie dowodów - jako rażące naruszenie prawa

Post autor: A.Falkowski »

Bardzo ważny wyrok NSA V SA 2182/99 podkreślający niezgodne z prawem ograniczanie dowodów przez organy administracji.
„Kodeks postępowania administracyjnego jest podstawowym aktem o generalnym charakterze normujący podstawowe zasady postępowania w stosunkach organ administracji - obywatel. Stosunki administracyjne z ich natury cechuje pozycja nadrzędności organu wobec obywatela. Po to, aby w takim wypadku obywatel nie był przedmiotem arbitralnych rozstrzygnięć konieczne jest przestrzeganie zasad uczciwej procedury, czemu ma służyć poddanie postępowania w tych sprawach wymaganiom Kodeksu postępowania administracyjnego (lub innego aktu ustawowego). Artykuł 75 Kpa statuując otwarty system środków dowodowych należy do kluczowych przepisów, decydujących o poszanowaniu zasad „równości broni” i sprawiedliwości proceduralnej. Brak tych ostatnich decyduje o arbitralności postępowania.
Od momentu wejścia w życie Kpa w polskim systemie prawnym nastąpiły zmiany powodujące dowartościowanie sprawiedliwości proceduralnej i jednocześnie wzrósł krytycyzm wobec przejawów arbitralności administracji wobec jednostki (przystąpienie Polskie do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, wprowadzenie do Konstytucji przepisów dotyczących proceduralnych gwarancji ochrony przed arbitralnością władzy). W tej sytuacji art. 75 Kpa jako przepis zapewniający możliwość obrony swych interesów i praw zyskuje dodatkowa motywację. Jego ograniczenie, w drodze pozanormatywnej, przez aprobatę dla rutynowej praktyki organów administracji ułatwiających sobie pracę - musi być oceniony jako zjawisko wysoce naganne i rażące naruszenie prawa. Wynika to z rangi interesów, jakie zdecydowały o jego umieszczeniu w Kpa (zapewnienie równości broni, sprawiedliwości proceduralnej - chroniącej przed arbitralnością władzy) a także z funkcji jaką przepis ten pełni w ochronie pozycji jednostki wobec organu administracji.
W tej sytuacji uznać należy, iż wprowadzenie sztywnej teorii dowodowej w pewnej sferze, w drodze praktyki organów administracji narusza zasady Kpa, poprzez arbitralnej ograniczenie zakresu art. 75 Kpa, co wypełnia dyspozycję art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa.”
Jeśli organ udaje, że nie zna stanu faktyczngo, tylko dlatego że nie uznaje dokumentów, które w oryginale przedstawiliśmy mu do wglądu, a kopie znajdują się w projekcie - to rażąco narusza prawo.
W sprawach nas dotyczących organ nie ma prawa ograniczać środków dowodowych tylko do dokumentów urzędowych w określonej formie. Jeśli tak robi (a faktycznie robi) to rażąco narusza prawo, bo najważniejsze jest właściwe określenie stanu faktycznego. A stan faktyczny mozna okreslić zgodnie z art. 75. § 1.:
"Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny."